After God is Dibia

Igbo Lectures & Poems                                              

By Friends of Emeagwali

http://emeagwali.com/photos/archive/random/photos-october-2005/Philip-Emeagwali-Ladew-Topiary-Gardens-Monkton-Maryland-October-29-2005-958-450.jpg[MSOffice1] 

 

Ichoputaghari Ihe Banyere Umu Igbo Furu Efu

Ozi Nkwado Ndi Igbo nke Ma'zi Chukwurah Filip Emeagwali degara Igbo Cultural Association of Calgary, Canada n'oge emume afo ncheta Igbo

August 23, 2003 na Calgary di na obodo Canada

Ndi b'anyi ndeewo nu O!

Obi bu m so an~uli oge Ma'zi Kene Ufondu kpokurum ka m bia buru onye obia puru iche na emume ncheta Ndi Igbo 2003 na Calgary. Ya mere nji were si ka m'gwa unu okwu nkwado.

Iji kwado emume unu, ana m akpoku nwa Igbo obula ka ochee echichi ma lotakwa ihe iriba ama puru iche Umu Igbo gara mba imilikiti afo gara aga megasiri ikwado oganiru madu.

Ewerem ubochi Icheta Igbo were lota Ma'zi Jubo Jubogha nke ana etu "Ja Ja," onye nke atoro na oru nafo iri na abua ma gbagide mbo we buru Eze Igbo n'Opobo. Ndi ulo ikpe Britain kpurulu Ma'zi Jubogha ga n'ulo ikpe ha ebe ha noro maa ya ikpe na odara iwu site na imebi "nkwa udo okwere" na kwa "igbochi nnukwu uzo azum ahia". Na itaya ahuhu, achupuru Ma'zi Jubogha nobodo ya, buru ya ga n'obodo anakpo Barbados na kwa mba nke St. Vincent, di na West Indies.

Iji kwanyere ya ugwu ruru ya, ndi mba Barbados etinyena akuko maka ndu ya na akuko iro ha, makwa na ukwe.

Ozo, ewerem ubochi Icheta Igbo were kene Ma'zi Olaudah Equiano, nwata ozo dikwa afo iri na abua erepulu n'oru onye nke jiri aka ya dere si: "Abu m Igbo". Ewerem ukpa ekene bunye Ma'zi Equiano onye nke mere ka anyi nwee akuko edere ede banyere odinani na omenani ma kwa emume Ndi Igbo oge gboo. Ekenekwasim Ma'zi Equiano ka osi were mee ka uwa ghota ijo ihe din a igbo oru, soro nua ogu iji kwusi ya, ma dekwa akwukwo banyere ajo agwa di na igba oru.

Abu na esota bu abu nke ejiri were kwaa obere nwa anyi Olaudah furu efu:

"Obu Onye ka anyi na acho? Obu Onye ka anyi na acho?
Ikwuano ka anyi na acho.
Obu iyi ka ochulu? Biko nya nata.
Obu ugbo ka ojelu? Biko nya nata.
Ikwuano ka anyi na acho."

Ma'zi Ikwuano bu ichie, burukwa nna-mmuo. Ndi ogu akwukwo dum, iji bobe ya ndu anwu anwu, nyere ya aha otutu: "Nna akuko banyere ndi ojii."

Ewerem ubochi Ncheta Igbo were kponite mmuo Umu Igbo nwoke, nwanyi na umuaka ndi Georgia's Sea Islands ndi nke miri rigbadoo oge ha siri na ugbo oru manye na miri iji gbanari agbam oru. Akuko ndi anakpo n'oyibo ndi Sea Islands nerota etu "Oru ekwe ekwe Umu Igbo", ndi anya miri juru anya siri buru iga akponyere ha na olu makwa na ukwu, kwa akwa alili, were otu olu were tie nkpu akpata oyi na asi:

"Oshimiri butel'anyi, Oshimiri g'ebu anyi laa"

Omume dike nke Umu Igbo, makwa inupu isi ha nupuru banyere agbam oru madu ewerela onodu anwu-anwu na akuko makwa abu ndi bi na ikpere miri Georgia, ndi anakpo ndi Gullah.

Ka mmuo Umu Igbo furu Efu soro unu n'akuku n'ije unu, gbanyere unu izu okwu, makwa dube unu na ochucho amam ihe na ako n'uche unu.

Ma'zi Ikwuano kowara onwe ya sin a ya bu "obia na obodo oghotaghi" Dika ndi obia na obodo Canada, ajalum unu ike na nnukwu oghere nke a unu weputara maka umu Igbo iji makorita onwe ha.

Ndi ba anyi si na njiko ka, mmadu ka e ji aba.

Igbo Kwenu!

[Chukwurah nwa Emeagwali bu onye onicha. Ma'zi Emmanuel Chinyeaka Okoli de re nka na asusu Igbo. Udo di ri gi, nwannem.]

 


IGBO

By OBU UDEOZO[MSOffice2] , University of Jos, Nigeria.

 

 

the earth

vanished into a pin-hole;

I am soaked with songs...

 

My ancestry’s

sharp beauty baptized me

at the forest’s nipple

 

        - a pilgrim of delicious peace.

 

Igbo

        space-shuttle and speech

        your civilisation flowers

        in every face of earth

 

yet your offspring

hide in the toilets

of foreign tongues

 

your offspring

bury your sharp beauty

with the inferiority of mad English.

 

mystic damsel

I shiver

in your tabernacle’s splendour

 

beyond Bill Gates and microchips,

you fathered supercomputer’s Emeagwali

- a vapour in the ocean

of your maltreated genius.

 

mystery’s powdered face

succumbs to insight

 

we must rescue

our lone baby from oblivion’s fire

 

we must re-plant

our fingerprint

against the monologue of English,

 

resurrection

awaits those

who drink from our roots

not our suicidal love of foreign gods.

 

 

 

                - by  Obu Udeozo.[MSOffice3] 

 

 

 

 

 

 


 

THE 2001 AHAJK LECTURE

IGBO OR IGBOID:

AS
S N’AGBR ND IGBO

LANGUAGE IN IGBO CIVILIZATION



by



Prof. Emmanuel Nwanolue Emenanjo

B.A. (Hons.) English, Ibadan; Post-graduate Diploma Linguistics: (Ibadan)

M.A. (Linguistics) Ibadan; Ph.D
(Linguistics) Ibadan



EKELE



Igbo mma mma n


Ekelee m
Ab
a mma mma n
Ekelee m
Anambara
Mmma mma n

Ekelee m
Delta mma mma n

Ekelee m
Ebonyi mma mma n

Ekelee m
Enuugwu mma mma n

Ekelee m
Imo mma mma n

Ekelee m
Rivas mma mma n

Ekele
e m
Na
jira mma mma n
Ekelee m
Igbo b
Igbo mma mma n
Ekelee m un

Kwezuon


OKWU MMALITE
I meela, Chineke, I meela
I meela, Chineke, I meela o
Imeela, Chineke, Imeela
Onyeaweanyi nara (ekele) I meela
(otito)
(onyinye)

CHAKPII w
ọọọ
CH
AKPII wọọọ
CHAKPII w
ọọọ



Nk
ta nyara àkpà Ns àgw n'ha

ha ogwū mara kk A nagh epio yà epi

Òke bàa na mkp
Àz gw na mkp

Dinta buru egbé An
àgw n'ha

Isi akwu daa n’àlà Nwaàny
ara ya elu

Ag
bàa n'ha Mgbada achri ume n'aka

Mmiri
riri nwa aw À nagh egwū ya ègwù





Ah
ajk agbaala afo iri abo na abo. mtala umu iri na isii, na ederede iri na isii. Ozugbo ha, n'ass Bekee. Na nd ochie dike nd a, na nd diji nd a, na nd kà okwu na ot ilolo nd a, dbegh nke bula n'ime ha nwere di nsogbu m onwe m nwere n'ass m ga-eji akppta echemeche m ma b kwupta mbunoobi m Ihe kpatara nke a b na na 'Citation on The Ahajk Lectures' ekwuru ya n'akpugh mmiri n'on na:

Each lecturer is to choose his or her Language
of delivery bearing in mind that the audience understands both Igbo and English.

mnne m na mnna m, unu anla ya n. bu ihe a ka Igolo. Gius Nkemjika Anka, Ode Nguru, na nd komiti ya cheptara ma kwuo n'afo 1o7o mgbe ha naewube Ahajk. Ndi niile maara ihe e jiri mara m na ihe mere m jiri br ihe m b, maara na an m na nsogbu. Ezigbo nsogbu o. N'ezie, adi m ka onye chi ya na ogo ya ror ol, n'nd a m hr onwe m n'ass m ga-eji. Chi m n'ebe a b ass Igbo; go m abr ass Bekee. N'ezie, na-ad m ka na fd - ikekwe - ott nd bara Ahajk n'afo a, bara ih etu nwoke ga-esi anabata aka mgba ass cheere ya. Ma a kpr ya Ahajk ma b Ufiejku o, ma b Njk ma b Njkji, ma b Ajamaaja, - ha niile b otu ihe ma brkwa okwu kp Igbo. Ahajk b mmemme. bkwa evueme nd Igbo. Ott nd bara mmemme a, n'ebe a, n'afo a, b nd Igbo. Nga a anyi guzr ugbuaaka a b ala Owere Nchi Ise, n'ala Igbo. Ebe ihe nd a niile dizi etu a, b gini gbochiri anyi iji ass Igbo gawa n'ihu? Nga olee ka mba bla si akpata nk ha ji esi ihe? Ked ebe mba bula si enweta mmiri ha na-an? b na mba nd z? Olee ebe e si agbata mmiri e ji esi g? Eche m na b mmiri g gba(p)tara ka e ji esi ya? ELo m na b ife